XÂY DỰNG ĐẢNG VỀ ĐẠO ĐỨC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Thứ hai - 21/08/2017 06:08
Đại hội XII của Đảng đã đặt nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng lên hàng đầu với mục tiêu toàn diện là “Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức”. Lần đầu tiên, “xây dựng Đảng về đạo đức” đã được đưa vào văn kiện Đại hội cùng với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức. Xây dựng Đảng về đạo đức với việc giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn hiện nay.
Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta không chỉ là tấm gương sáng về thực hành đạo đức cách mạng, mà còn luôn quan tâm đến việc xây dựng, giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên.
Đảng ta sỡ dĩ lãnh đạo được cách mạng, vì Đảng ta là một đảng cách mạng và khoa học chân chính, Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc. Đảng là “hiện thân của trí tuệ, lương tâm và danh dự của dân tộc”. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài”, “Đảng ta là một đảng cách mạng, một đảng vì dân, vì nước”, “Người vào Đảng, vào Đoàn không phải để làm quan, làm giàu, mà là để phục vụ nhân dân”. Muốn lãnh đạo cách mạng thành công, cán bộ, đảng viên phải nâng cao sự tu dưỡng đạo đức cách mạng. “Có đạo đức cách mạng, mới lãnh đạo được quần chúng đưa cách mạng tới thắng lợi hoàn toàn”. Hồ Chí Minh coi đạo đức là cái gốc của người cách mạng. Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi cũng không lãnh đạo được nhân dân”.
Như vậy đạo đức cách mạng là một thuộc tính bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam, là điều kiện để Đảng và mỗi đảng viên của Đảng thực hiện, phát huy vai trò lãnh đạo của mình đối với quần chúng nhân dân. Trong hơn 87 năm qua, mặc dù trải qua nhiều giai đoạn khó khăn, gian khổ ác liệt, Đảng ta vẫn giữ vững bản chất của một Đảng cách mạng chân chính, phần lớn cán bộ, đảng viên vẫn giữ vững đạo đức, phẩm chất cách mạng. “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”, câu nói đó thể hiện nhân dân suy tôn Đảng là người lãnh đạo của mình, Đảng là tấm gương để dẫn dắt nhân dân noi theo. Trong nhiệm kỳ 5 năm (2011 – 2015) công tác xây dựng Đảng đạt được những kết quả quan trọng, nhờ đó như văn kiện Đại hội XII của Đảng nhận định, “Đảng ta giữ vững được bản lĩnh chính trị, bản chất cách mạng, kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kiên định đường lối đổi mới. Đảng ta xứng đáng là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội”.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, văn kiện Đại hội XII cũng thẳng thắn chỉ ra những yếu kém, khuyết điểm về xây dựng Đảng, trong đó có lĩnh vực xây dựng Đảng về đạo đức. Đó là: “Tình trạng tham nhũng, lãng phí và còn nghiêm trọng với biểu hiện ngày càng tinh vi, phức tạp, gây bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi; có mặt, có bộ phận còn diễn biến phức tạp hơn”; những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có xu hướng diễn biến phức tạp trong Đảng, trong hệ thống chính trị và xã hội.
Những hạn chế, khuyết điểm trên đây trong Đảng và công tác xây dựng Đảng làm cho Đảng ta chưa thực sự trong sạch, vững mạnh, làm tổn thương và suy giảm lòng tin của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ, là thách thức nghiêm trọng đối với vai trò của Đảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước, trực tiếp đe dọa sự tồn vong của chế độ.
Hiện nay, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ thực sự là nghiêm trọng. Sự suy thoái về đạo đức, lối sống, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi. Tội phạm và tệ nạn xã hội còn diễn biến phức tạp, đạo đức xã hội có mặt xuống cấp nghiêm trọng, gây nhức nhối trong xã hội. Do đó, nếu không ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống (hai loại suy thoái này có quan hệ chặt chẽ với nhau) thì chẳng những không duy trì được sự tồn tại của Đảng mà cả chế độ xã hội chủ nghĩa  cũng không giữ được. Bài học về sự tan rã của Đảng Cộng sản Liên Xô cách đây hơn 25 năm vẫn còn có ý nghĩa nóng hổi cho đến nay đối với nước ta.
Trước đây, trong một số văn kiện Đại hội Đảng (Văn kiện Đại hội Đảng XI) chúng ta chỉ nói xây dựng Đảng về ba mặt là chính trị, tư tưởng và tổ chức. Khi đó, xây dựng Đảng về đạo đức được hiểu là đã nằm trong xây dựng Đảng về tư tưởng. Cách hiểu đó chưa đầy đủ vì đạo đức nằm trong tư tưởng mới chỉ là ý thức đạo đức, đạo đức còn bao gồm hành vi đạo đức, thực hành đạo đức, thực tiễn đạo đức. Việc Đại hội Đảng XII tách xây dựng Đảng về đạo đức thành một nội dung tương đối độc lập, trong mối quan hệ với các lĩnh vực khác của xây dựng Đảng (về chính trị, tư tưởng, tổ chức), là sự nhận thức đầy đủ, toàn diện về xây dựng Đảng là một bước tiến của Đảng ta trong nhận thức về công tác xây dựng Đảng.
Các mặt của nội dung công tác xây dựng Đảng có quan hệ biện chứng với nhau, tạo điều kiện, tiền đề cho nhau. Xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức thúc đẩy xây dựng Đảng về đạo đức, nhất là xây dựng ý thức đạo đức, lý tưởng đạo đức. Suy thoái về tư tưởng, chính trị không tránh khỏi dẫn đến suy thoái về đạo đức, lối sống.
Mặt khác, xây dựng Đảng về đạo đức sẽ thúc đẩy xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, tạo cơ sở đạo đức cho xây dựng Đảng; nếu coi nhẹ đạo đức – thành tố quan trọng của văn hóa thì không tránh khỏi dẫn tới tình trạng suy thoái trong Đảng nói chung. Xây dựng Đảng về đạo đức trong tình hình hiện nay là một điểm cốt lõi trong xây dựng Đảng, làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh, đúng với điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”. Suy thoái về đạo đức, lối sống với những biểu hiện, như quan liêu, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, “chạy chức”, “chạy quyền”, chủ nghĩa cá nhân, “lợi ích nhóm”, sống ích kỷ, thực dụng, vụ lợi, mắc bệnh “thành tích”… là những hiện tượng làm cho dư luận xã hội rất bức xúc, sẽ thức đẩy suy thoái về tư tưởng chính trị, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.
Sự suy thoái trong Đảng như Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã chỉ ra có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, song nguyên nhân chủ quan là chủ yếu. Sự tác động của mặt trái kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, sự tác động của sự sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu, sự nổi lên của chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa thực dụng, vị kỷ… trong đời sống xã hội đến đội ngũ cán bộ, đảng viên. “Nguyên nhân sâu xa, chủ yếu của tình trạng suy thoái ở một bộ phận cán bộ, đảng viên trước hết là do bản thân những cán bộ, đảng viên đó thiếu tu dưỡng, rèn luyện; lập trường tư tưởng không vững vàng, hoang mang, giao động trước những tác động từ bên ngoài; sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, hẹp hòi, bị cám dỗ bởi các lợi ích vật chất, không làm tròn trách nhiệm, bổn phận của mình trước Đảng, trước dân”. Đúng như trước đây Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”.
Vì vậy, đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ là một nhiệm vụ sống còn đối với Đảng ta hiện nay.
Một số nội dung về xây dựng Đảng về đạo đức trong tình hình hiện nay
Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt. Để thực hiện Nghị quyết Đại hội XII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW “Về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ”. Đây thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng trong công tác xây dựng Đảng.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII, cần đẩy mạnh, kiên quyết thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng về đạo đức trong sự gắn bó chặt chẽ, đồng bộ với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức cũng như với nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội… nói chung của đất nước để tạo nền tảng cho xây dựng đạo đức cách mạng.
Có thể khái quát thành bốn nội dung cơ bản trong xây dựng Đảng về đạo đức như sau:
Một là, nhận thức sâu sắc, nhận dạng cụ thể những biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống đã nêu trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII, mối quan hệ của những biểu hiện suy thoái đó, phân tích sâu nguyên nhân của từng biểu hiện để có phương hướng khắc phục.
 Hai là, tiếp tục giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng đạo đức cách mạng trong tình hình mới. Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng của Đảng ta, đó cũng là lý tưởng đạo đức cách mạng. Trách nhiệm và cũng là lương tâm, danh dự của người đảng viên, cán bộ cách mạng là suốt đời hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, thực sự vì nước, vì dân, thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư như Bác Hồ đã dạy. Người đảng viên phải giám hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích của Tổ quốc, của Đảng, của tập thể.
Ba là, tăng cường rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội thực dụng. Như trên đã nói Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng đạo đức cách mạng không phải bỗng nhiên mà có, nó do rèn luyện, giáo dục mà nên. Vì vậy, mỗi tổ chức đảng, tổ chức chính quyền và cán bộ, đảng viên coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức, từ đạo đức gia đình, đạo đức nghề nghiệp đến đạo đức công vụ, đạo đức công sở. Từ chuẩn mực đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu lên là “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, “nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm”, cần cụ thể hóa thành hệ thống chuẩn mực các mối quan hệ của cán bộ, đảng viên với tổ chức đảng và nhân dân phù hợp với chức trách, nhiệm vụ của mỗi người. Trên cơ sở đó, hằng năm người đứng đầu và từng cán bộ, đảng viên có cam kết rèn luyện, giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống, không rơi vào suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; cấp ủy, tổ chức đảng kiểm tra, giám sát việc thực hiện cam kết của cán bộ, đảng viên thuộc cơ quan, đơn vị mình.
Trong điều kiện hiện nay, do sự tác động mạnh mẽ của mặt trái kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế, sự nổi lên của lợi ích kinh tế… thì chủ nghĩa cá nhân cũng có điều kiện trỗi dậy. Phải chống chủ nghĩa cá nhân dưới mọi hình thức và thủ đoạn vì, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra, chủ nghĩa cá nhân là một thứ “giặc nội xâm”, là nguồn gốc đẻ ra trăm thứ bệnh, như quan liêu, tham nhũng, mệnh lệnh, công thần, kiêu ngạo, địa vị… Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận thấy tác hại của chủ nghĩa cá nhân và trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình Người kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân. Cách đây 90 năm, khi Đảng chưa ra đời, trong tác phẩm Đường kách mệnh (năm 1927) – một tác phẩm được coi là “Bảo vật quốc gia”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phê phán chủ nghĩa cá nhân và Người căn dặn phải “giữ chủ nghĩa cho vững”, phải “bớt lòng tham muốn về vật chất”. Đến năm 1969, trước khi đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”. Người đã cảnh báo chúng ta: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”. Có thể nói trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, nhất là khi Đảng đã trở thành đảng cầm quyền. Khi Đảng cầm quyền thì nguy cơ quan liêu, tham nhũng, suy thoái đạo đức càng lớn. Đây là nỗi lo canh cánh của Người trong suốt cuộc đời lãnh đạo cách mạng.
Trong tình hình hiện nay, chủ nghĩa cá nhân có điều kiện phát triển. Vì vậy, phải kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, lối sống cơ hội, thực dụng, tham nhũng, bè phái, “lợi ích nhóm”. Cuộc đấu tranh này không chỉ bằng giáo dục đạo đức mà còn phải bằng cả công tác tổ chức, kiểm tra, giám sát, kỷ luật bằng cơ chế, chính sách, pháp luật và phải được tiến hành một cách quyết liệt, kiên trì và những biện pháp mạnh mẽ, đồng bộ. Đồng thời phải thực hiện, nghiêm túc có hiệu quả việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh theo Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XII. Cần thực hiện Chỉ thị số 05 một cách có hiệu quả, đi vào chiều sâu, vào thực chất, coi là công việc thường xuyên của các tổ chức đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, gắn với phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Đặc biệt coi trọng học tập phong cách Hồ Chí Minh - từ phong cách tư duy đến phong cách quần chúng, phong cách dân chủ, phong cách nêu gương, phong cách nói đi đôi với làm… Phải chủ động xây dựng các gương điển hình tiên tiến về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Bốn là, hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc, cơ chế kiểm tra, giám sát việc thực hiện Quy định số 101-QĐ/TW, ngày 07/6/2012 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp, cán bộ có chức vụ càng cao thì càng phải gương mẫu vì “một tấm gương sống còn hơn hàng trăm bài diễn thuyết”. Một trong những nội dung phải gương mẫu là lối sống phải trong sạch, lành mạnh, tác phong sâu sát thực tế, gần gũi để thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng chính đáng của quần chúng. Nêu cao ý thức phục vụ nhân dân, việc gì có lợi cho dân cũng phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân cũng phải hết sức tránh. Kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện vô cảm, quan liêu, hách dịch, cửa quyền, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho nhân dân, tắc trách với nhân dân. Chính sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, tình trạng tham nhũng, quan liêu, tiêu cực, chủ nghĩa cá nhân, vị kỷ… là những “gương” xấu đối với nhân dân, làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: “… người đảng viên - dù công tác to hay nhỏ, địa vị cao hay thấp - ở đâu cũng phải làm gương mẫu cho quần chúng”.
Để phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên cần phải củng cố, đề cao và thực hiện nghiêm minh nguyên tắc tự phê bình và phê bình. Vừa qua, trong thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, chúng ta thực hiện nguyên tắc này chưa tốt, hiệu quả chưa cao, “tình trạng nể nang, né tránh, ngại va chạm vẫn còn khá phổ biến, một số cán bộ, đảng viên chưa tự giác nhìn nhận đúng mức khuyết điểm và trách nhiệm của mình trong công việc được giao phụ trách”. Vì vậy, để phát huy hiệu quả của tự phê bình và phê bình, cần phải có cơ chế kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên từ trong nội bộ Đảng và giám sát từ phía quần chúng và công luận.

Tác giả bài viết: Lê Hữu Nghĩa

Nguồn tin: Tạp chí Cộng sản - Số 897 (7/2017)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn