Chuyển biến từ học tập và làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh - Yêu cầu khách quan trong kỷ nguyên mới
Trong nhiều năm qua, việc học tập và làm theo Bác không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ, mà đã trở thành nhu cầu tự thân của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân ta. Trong kỷ nguyên mới, chuyển biến mạnh mẽ từ “học tập và làm theo” sang “thực hành” tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không chỉ là thay đổi phương thức triển khai mà là sự chuyển hóa sâu sắc về nhận thức, đạo đức và hành động.
Tổng Bí thư Tô Lâm và đồng chí Trần Cẩm Tú, Uỷ viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư trao giấy chứng nhận và biểu trưng tặng các điển hình tiêu biểu tại Chương trình "Hồ Chí Minh - Hành trình khát vọng 2025" tôn vinh các điển hình tiêu biểu toàn quốc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh -Ảnh: TTXVN
Sự cần thiết phải chuyển biến từ học tập và làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, mở ra nhiều thời cơ, vận hội lớn, song cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu mới, niềm tin mới, khát vọng mới, đòi hỏi phải có sự nỗ lực mới rất cao, để phấn đấu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; vì một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Để hiện thực hóa được khát vọng lớn lao nêu trên, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phải vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới phù hợp với hoàn cảnh mới; phải nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả. Theo đó, việc chuyển biến mạnh mẽ từ học tập và làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một đòi hỏi tất yếu khách quan, xuất phát từ những lý do sau:
Một là, từ thực trạng học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thời gian qua.
Từ năm 2016, khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh (Chỉ thị số 05-CT/TW), việc học tập và làm theo Bác tiếp tục được đẩy mạnh trở thành nhiệm vụ thường xuyên, gắn liền với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, cơ quan, đơn vị, nhằm xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Sau gần 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, cùng với Kết luận số 01-KL/TW, ngày 18-5-2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, đã tạo chuyển biến rõ nét cả trong nhận thức và hành động, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân.
Tuy nhiên, quá trình tổ chức triển khai thực hiện vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định: “Việc tu dưỡng, rèn luyện, làm theo Bác, nhất là trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, đặc biệt người đứng đầu chưa thường xuyên; một số cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm các quy định của Đảng, vi phạm pháp luật. Việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW gắn với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thực hiện nhiệm vụ chính trị và giải quyết các khâu đột phá, các vấn đề cấp bách, bức xúc còn lúng túng, hiệu quả chưa cao. Công tác đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có lúc còn bị động, kết quả chưa cao. Việc phát hiện, biểu dương các tập thể, cá nhân điển hình trong học tập và làm theo Bác chưa kịp thời, thiếu sức thuyết phục”(1); ở một số địa phương, cơ quan, đơn vị, việc học tập và làm theo vẫn còn thiên về hình thức; học nhiều nhưng hành chưa sâu; làm theo chủ yếu dừng ở phong trào, chưa thành nếp sống, nếp làm việc; chưa có cơ chế đánh giá định lượng và định tính rõ ràng về mức độ làm theo hoặc thực hành; công tác tuyên truyền thiếu chiều sâu triết lý và thực hành xã hội, đặc biệt là đối với giới trẻ...
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, đòi hỏi phải chuyển mạnh từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, tức là đưa hệ thống giá trị của Người thành năng lực hành động, chuẩn mực sống, động lực phát triển và “sức mạnh mềm” của quốc gia.
Hai là, từ tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chứng giữa học và hành.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa học và hành: “Học với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì học vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”(2). Với Người, học tập không chỉ là tiếp thu tri thức, mà còn là quá trình rèn luyện đạo đức, nhân cách và năng lực thực tiễn để trở thành người có ích cho xã hội. Học là để làm việc, để phụng sự Tổ quốc và nhân dân, chứ không phải để thăng quan tiến chức hay thu lợi cá nhân.
Trong công tác cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, nói đi đôi với làm. Người yêu cầu cán bộ, đảng viên phải thể hiện sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, đó không chỉ là nguyên tắc mà còn là tiêu chuẩn lãnh đạo. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” (1947), Người khẳng định: Cán bộ là gốc của mọi công việc, “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”(3). Người xác định: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”(4); để huấn luyện cán bộ đạt hiệu quả thì phải thực hiện phương châm “học đi đôi với hành”. Đây là quan điểm mang tính phương pháp luận sâu sắc, không những có ý nghĩa chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng và cả hệ thống chính trị, mà còn trong xây dựng nền giáo dục mới của nước nhà. Người cũng phê phán thói “nói nhiều làm ít”, “miệng nói dân chủ mà việc làm độc đoán”, đồng thời nhấn mạnh: “Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước”(5). Như vậy, thực hành trong tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là hành động cá nhân, mà là sự thống nhất giữa lý tưởng - đạo đức - hành vi, là biểu hiện sinh động của đạo đức cách mạng.
Ở Chủ tịch Hồ Chí Minh, thực hành còn là phương pháp giáo dục và lãnh đạo nhân dân. Người cho rằng, chỉ qua thực hành, qua hành động cụ thể trong đời sống, con người mới thật sự chuyển hóa nhận thức thành niềm tin, niềm tin thành hành vi, hành vi thành phẩm chất. Thực hành đối với Người không chỉ là biểu hiện của đạo đức mà còn là điều kiện để giữ vững mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân.
Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, thực hành không chỉ là kết quả tất yếu của quá trình học tập và làm theo, mà còn là nội dung cốt lõi, là phương thức để hiện thực hóa và lan tỏa giá trị của đạo đức cách mạng. Chỉ khi mỗi cán bộ, đảng viên thực sự chuyển hoá lời dạy của Người thành hành động cụ thể trong công việc, trong ứng xử và trong phục vụ nhân dân, thì tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh mới thật sự trở thành động lực hiện hữu trong giai đoạn cách mạng hiện nay.
Ba là, từ quan điểm của Đảng về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Đảng ta luôn kế thừa, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, học tập và hành động. Từ sau Đại hội VI (năm 1986), Đảng xác định việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một nội dung trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, là nguồn sức mạnh tinh thần, nền tảng chính trị - tư tưởng vững chắc của chế độ. Tại Đại hội XII (năm 2016), Đảng đưa yêu cầu “học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” thành một nhiệm vụ thường xuyên của mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên và được thể hiện qua Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị.
Trên cơ sở tổng kết việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 18-5-2021, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 01-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW; coi đó là nội dung quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu mới: học đi đôi với hành, nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức, thực hành liêm chính, gắn bó mật thiết với nhân dân. Đây là bước phát triển về chất từ nhận thức đến hành động nhằm đưa giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào cuộc sống. Đặc biệt, Kết luận số 01-KL/TW chỉ rõ: “Chuyển mạnh từ học tập sang làm theo, từ làm theo sang nêu gương, từ nêu gương sang tự giác rèn luyện, thực hành thường xuyên”. Đây là cơ sở lý luận quan trọng khẳng định tính tất yếu của việc chuyển từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.
Như vậy, chủ trương của Đảng không dừng ở yêu cầu “học để hiểu”, “làm để noi gương”, mà hướng đến mục tiêu sâu hơn “nội tâm hóa” giá trị Hồ Chí Minh vào đời sống chính trị - đạo đức - công vụ, hình thành văn hóa trong Đảng, trong đó mỗi cán bộ, đảng viên tự nguyện thực hành chuẩn mực Hồ Chí Minh trong mọi hành vi, quyết định, thái độ và phong cách lãnh đạo, phục vụ nhân dân. Đây là biểu hiện sinh động của quá trình phát triển tư duy lý luận của Đảng trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới.
Bốn là, từ yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới.
Hiện nay, thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, với nhiều thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen. Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn không ít hạn chế đáng lo ngại về đạo đức, lối sống, niềm tin xã hội và kỷ cương hành chính. Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo, phai nhạt lý tưởng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm những điều đảng viên không được làm, vi phạm pháp luật”(6). Nhận định này không chỉ phản ánh sai phạm cá nhân, mà còn là dấu hiệu cảnh báo về khoảng cách giữa học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống thực tiễn.
Trong bối cảnh đó, việc chỉ học tập hay làm theo ở mức phong trào sẽ không đủ sức hóa giải được những nguy cơ, lệch lạc. Bởi, việc học nếu chỉ dừng ở lý thuyết, thiếu hành động tự giác, thì khó tạo ra chuyển biến thật sự - chuyển biến về chất - trong nhận thức và hành vi, hành động. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Học phải đi đôi với hành, chứ không phải học để nói suông”(7). Vì thế, yêu cầu “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” là một đòi hỏi khách quan, mang tính tất yếu lịch sử, là phương thức đổi mới căn bản về văn hóa chính trị và đạo đức công vụ, nhất là trong giai đoạn thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị hiện nay.
Bước chuyển từ học tập và làm theo sang thực hành không chỉ có ý nghĩa trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn để tiếp tục củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, hướng đến xây dựng hệ giá trị Việt Nam mới, trong đó con người là trung tâm, đạo đức là nền tảng và hành động là thước đo phẩm chất. Khi mỗi cán bộ, đảng viên thật sự “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, thì đó không chỉ là biểu hiện của đạo đức cách mạng mà còn là động lực phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Giáo viên và học sinh Trường Mầm non Phú Riềng (Đồng Nai) kể về mô hình "phiếu ăn yêu thương" tại Chương trình giao lưu các điển hình tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh khu vực phía Nam năm 2025, ngày 6-12-2025 _Ảnh: tuoirtre.vn
Thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, mở ra nhiều thời cơ, vận hội lớn, song cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu mới, niềm tin mới, khát vọng mới, đòi hỏi phải có sự nỗ lực mới rất cao, để phấn đấu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; vì một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Để hiện thực hóa được khát vọng lớn lao nêu trên, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phải vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới phù hợp với hoàn cảnh mới; phải nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả. Theo đó, việc chuyển biến mạnh mẽ từ học tập và làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một đòi hỏi tất yếu khách quan, xuất phát từ những lý do sau:
Một là, từ thực trạng học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thời gian qua.
Từ năm 2016, khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh (Chỉ thị số 05-CT/TW), việc học tập và làm theo Bác tiếp tục được đẩy mạnh trở thành nhiệm vụ thường xuyên, gắn liền với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, cơ quan, đơn vị, nhằm xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Sau gần 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, cùng với Kết luận số 01-KL/TW, ngày 18-5-2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, đã tạo chuyển biến rõ nét cả trong nhận thức và hành động, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân.
Tuy nhiên, quá trình tổ chức triển khai thực hiện vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định: “Việc tu dưỡng, rèn luyện, làm theo Bác, nhất là trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, đặc biệt người đứng đầu chưa thường xuyên; một số cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm các quy định của Đảng, vi phạm pháp luật. Việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW gắn với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thực hiện nhiệm vụ chính trị và giải quyết các khâu đột phá, các vấn đề cấp bách, bức xúc còn lúng túng, hiệu quả chưa cao. Công tác đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có lúc còn bị động, kết quả chưa cao. Việc phát hiện, biểu dương các tập thể, cá nhân điển hình trong học tập và làm theo Bác chưa kịp thời, thiếu sức thuyết phục”(1); ở một số địa phương, cơ quan, đơn vị, việc học tập và làm theo vẫn còn thiên về hình thức; học nhiều nhưng hành chưa sâu; làm theo chủ yếu dừng ở phong trào, chưa thành nếp sống, nếp làm việc; chưa có cơ chế đánh giá định lượng và định tính rõ ràng về mức độ làm theo hoặc thực hành; công tác tuyên truyền thiếu chiều sâu triết lý và thực hành xã hội, đặc biệt là đối với giới trẻ...
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, đòi hỏi phải chuyển mạnh từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, tức là đưa hệ thống giá trị của Người thành năng lực hành động, chuẩn mực sống, động lực phát triển và “sức mạnh mềm” của quốc gia.
Hai là, từ tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chứng giữa học và hành.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa học và hành: “Học với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì học vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”(2). Với Người, học tập không chỉ là tiếp thu tri thức, mà còn là quá trình rèn luyện đạo đức, nhân cách và năng lực thực tiễn để trở thành người có ích cho xã hội. Học là để làm việc, để phụng sự Tổ quốc và nhân dân, chứ không phải để thăng quan tiến chức hay thu lợi cá nhân.
Trong công tác cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, nói đi đôi với làm. Người yêu cầu cán bộ, đảng viên phải thể hiện sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, đó không chỉ là nguyên tắc mà còn là tiêu chuẩn lãnh đạo. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” (1947), Người khẳng định: Cán bộ là gốc của mọi công việc, “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”(3). Người xác định: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”(4); để huấn luyện cán bộ đạt hiệu quả thì phải thực hiện phương châm “học đi đôi với hành”. Đây là quan điểm mang tính phương pháp luận sâu sắc, không những có ý nghĩa chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng và cả hệ thống chính trị, mà còn trong xây dựng nền giáo dục mới của nước nhà. Người cũng phê phán thói “nói nhiều làm ít”, “miệng nói dân chủ mà việc làm độc đoán”, đồng thời nhấn mạnh: “Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước”(5). Như vậy, thực hành trong tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là hành động cá nhân, mà là sự thống nhất giữa lý tưởng - đạo đức - hành vi, là biểu hiện sinh động của đạo đức cách mạng.
Ở Chủ tịch Hồ Chí Minh, thực hành còn là phương pháp giáo dục và lãnh đạo nhân dân. Người cho rằng, chỉ qua thực hành, qua hành động cụ thể trong đời sống, con người mới thật sự chuyển hóa nhận thức thành niềm tin, niềm tin thành hành vi, hành vi thành phẩm chất. Thực hành đối với Người không chỉ là biểu hiện của đạo đức mà còn là điều kiện để giữ vững mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân.
Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, thực hành không chỉ là kết quả tất yếu của quá trình học tập và làm theo, mà còn là nội dung cốt lõi, là phương thức để hiện thực hóa và lan tỏa giá trị của đạo đức cách mạng. Chỉ khi mỗi cán bộ, đảng viên thực sự chuyển hoá lời dạy của Người thành hành động cụ thể trong công việc, trong ứng xử và trong phục vụ nhân dân, thì tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh mới thật sự trở thành động lực hiện hữu trong giai đoạn cách mạng hiện nay.
Ba là, từ quan điểm của Đảng về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Đảng ta luôn kế thừa, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, học tập và hành động. Từ sau Đại hội VI (năm 1986), Đảng xác định việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một nội dung trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, là nguồn sức mạnh tinh thần, nền tảng chính trị - tư tưởng vững chắc của chế độ. Tại Đại hội XII (năm 2016), Đảng đưa yêu cầu “học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” thành một nhiệm vụ thường xuyên của mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên và được thể hiện qua Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị.
Trên cơ sở tổng kết việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 18-5-2021, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 01-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW; coi đó là nội dung quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu mới: học đi đôi với hành, nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức, thực hành liêm chính, gắn bó mật thiết với nhân dân. Đây là bước phát triển về chất từ nhận thức đến hành động nhằm đưa giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào cuộc sống. Đặc biệt, Kết luận số 01-KL/TW chỉ rõ: “Chuyển mạnh từ học tập sang làm theo, từ làm theo sang nêu gương, từ nêu gương sang tự giác rèn luyện, thực hành thường xuyên”. Đây là cơ sở lý luận quan trọng khẳng định tính tất yếu của việc chuyển từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.
Như vậy, chủ trương của Đảng không dừng ở yêu cầu “học để hiểu”, “làm để noi gương”, mà hướng đến mục tiêu sâu hơn “nội tâm hóa” giá trị Hồ Chí Minh vào đời sống chính trị - đạo đức - công vụ, hình thành văn hóa trong Đảng, trong đó mỗi cán bộ, đảng viên tự nguyện thực hành chuẩn mực Hồ Chí Minh trong mọi hành vi, quyết định, thái độ và phong cách lãnh đạo, phục vụ nhân dân. Đây là biểu hiện sinh động của quá trình phát triển tư duy lý luận của Đảng trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới.
Bốn là, từ yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới.
Hiện nay, thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, với nhiều thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen. Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn không ít hạn chế đáng lo ngại về đạo đức, lối sống, niềm tin xã hội và kỷ cương hành chính. Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo, phai nhạt lý tưởng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm những điều đảng viên không được làm, vi phạm pháp luật”(6). Nhận định này không chỉ phản ánh sai phạm cá nhân, mà còn là dấu hiệu cảnh báo về khoảng cách giữa học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống thực tiễn.
Trong bối cảnh đó, việc chỉ học tập hay làm theo ở mức phong trào sẽ không đủ sức hóa giải được những nguy cơ, lệch lạc. Bởi, việc học nếu chỉ dừng ở lý thuyết, thiếu hành động tự giác, thì khó tạo ra chuyển biến thật sự - chuyển biến về chất - trong nhận thức và hành vi, hành động. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Học phải đi đôi với hành, chứ không phải học để nói suông”(7). Vì thế, yêu cầu “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” là một đòi hỏi khách quan, mang tính tất yếu lịch sử, là phương thức đổi mới căn bản về văn hóa chính trị và đạo đức công vụ, nhất là trong giai đoạn thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị hiện nay.
Bước chuyển từ học tập và làm theo sang thực hành không chỉ có ý nghĩa trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn để tiếp tục củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, hướng đến xây dựng hệ giá trị Việt Nam mới, trong đó con người là trung tâm, đạo đức là nền tảng và hành động là thước đo phẩm chất. Khi mỗi cán bộ, đảng viên thật sự “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, thì đó không chỉ là biểu hiện của đạo đức cách mạng mà còn là động lực phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Giáo viên và học sinh Trường Mầm non Phú Riềng (Đồng Nai) kể về mô hình "phiếu ăn yêu thương" tại Chương trình giao lưu các điển hình tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh khu vực phía Nam năm 2025, ngày 6-12-2025 _Ảnh: tuoirtre.vn
Những nội dung cơ bản của thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Thực chất thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là quá trình chuyển hóa từ nhận thức sang hành động, từ lý luận sang thực tiễn, từ việc “học để biết” sang “sống và làm việc theo tư tưởng của Người”. Trong hệ thống tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, có ba nội dung cơ bản tạo thành nền tảng của việc thực hành: 1- Thực hành tư tưởng - chính trị; 2- Thực hành đạo đức - lối sống; 3- Thực hành phong cách - phương pháp công tác.
Trước hết, thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh là quá trình thấm nhuần và vận dụng sáng tạo những giá trị cốt lõi của Người vào công việc hằng ngày. Đó là tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, lấy dân làm gốc, coi hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu cao nhất của mọi chính sách... Việc thực hành tư tưởng đó đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết, trước hết, biết lắng nghe nhân dân, dựa vào nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân. Đó là biểu hiện sinh động của tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện Đảng cầm quyền hiện nay.
Thứ hai, thực hành đạo đức Hồ Chí Minh là làm theo những chuẩn mực mà Người nêu gương suốt đời: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trung với nước, hiếu với dân; thương yêu con người, sống giản dị, trong sáng, chân thành. Trong bài “Đạo đức cách mạng” (năm 1958), Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”(8). Do đó, thực hành đạo đức Hồ Chí Minh là quá trình rèn luyện, tu dưỡng không ngừng, là việc làm tự giác, bền bỉ trong cả lời nói và hành động, từ công việc nhỏ đến công việc lớn.
Trong bối cảnh hiện nay, khi những biểu hiện tiêu cực, nhất là chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm… vẫn còn diễn biến phức tạp, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” (năm 1969) càng trở nên thời sự. Theo đó, để “mỗi người tốt là một bông hoa đẹp. Cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp”, thì thực hành chính là vun trồng “rừng hoa đẹp” trong đời sống xã hội bằng việc làm - hành động liêm chính, trách nhiệm, bằng tinh thần - ý thức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Thứ ba, thực hành phong cách Hồ Chí Minh là học và làm theo phương pháp tư duy, làm việc, ứng xử, lãnh đạo và lối sống của Người. Phong cách Hồ Chí Minh là phong cách của một người Việt Nam tiêu biểu, của người cán bộ cách mạng hết lòng vì nước, vì dân, đồng thời là phong cách của nhà lãnh đạo hiện đại với những đặc trưng tiêu biểu: dân chủ, khoa học, sâu sát, gắn lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm, trọng hiệu quả hơn hình thức. Phong cách Hồ Chí Minh còn thể hiện ở tinh thần nêu gương; “nói ít, làm nhiều; nói đúng, làm đúng”; ở thái độ khiêm tốn, giản dị; ở cách tiếp cận công việc có kế hoạch, có kiểm tra, có tổng kết... Do đó, thực hành phong cách Hồ Chí Minh không chỉ là “bắt chước”, mà là bền bỉ rèn luyện hằng ngày để có được phương pháp làm việc khoa học, giữ vững ý chí và ý thức tôn trọng sự thật, biết lắng nghe và chịu trách nhiệm trước nhân dân.
Như vậy, “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” không phải là hành vi cá nhân riêng lẻ mà là một quá trình văn hóa tổ chức, gắn liền với xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, dân chủ và nhân văn. Khi mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, thì tập thể cơ quan, tổ chức cũng tất yếu thực hành theo lề lối, quy chế, quy định một cách khoa học, hiệu quả. Đó chính là con đường để văn hóa Hồ Chí Minh trở thành văn hóa trong Đảng, văn hóa công vụ và văn hóa lãnh đạo, bảo đảm cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Thúc đẩy chuyển biến từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Để thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển biến từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, cần thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp sau:
Thể chế hóa và cụ thể hóa tiêu chí “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.
Đây là giải pháp nền tảng, định hướng và bảo đảm tính bền vững cho việc chuyển từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Thể chế hóa là bước then chốt để biến yêu cầu chính trị - tư tưởng thành cơ chế thực thi cụ thể, có thể đo lường, kiểm tra và đánh giá trong toàn hệ thống chính trị. Theo đó, cần ban hành bộ tiêu chí đánh giá việc thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, áp dụng thống nhất trong toàn Đảng và hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở. Bộ tiêu chí có thể xây dựng theo ba nhóm chính: 1- Nhóm cá nhân: tập trung vào các chuẩn mực đạo đức, phong cách, trách nhiệm và tinh thần nêu gương của cán bộ, đảng viên. Các chỉ báo có thể bao gồm: mức độ liêm chính, tinh thần phục vụ nhân dân, thái độ trong thực thi công vụ và khả năng nêu gương trong tập thể. 2- Nhóm tổ chức: đánh giá mức độ thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành; thể hiện ở tính minh bạch, dân chủ, sáng tạo, hiệu quả và tinh thần phục vụ. 3- Nhóm xã hội: đo lường tác động lan tỏa của việc thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong cộng đồng; biểu hiện qua việc nhân rộng điển hình tiên tiến, củng cố niềm tin xã hội, nâng cao văn hóa công vụ và đạo đức xã hội.
Để đạt được những nội dung nêu trên, cần tập trung vào một số vấn đề: Thứ nhất, bộ tiêu chí cần được xây dựng trên cơ sở khoa học, có tham khảo những mô hình hay, cách làm sáng tạo trong toàn quốc; phù hợp đặc thù từng ngành, từng cấp, từng lĩnh vực. Thứ hai, việc đánh giá kết quả thực hành phải được gắn trực tiếp với công tác kiểm điểm, đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng viên; công tác quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật... bảo đảm công bằng, khách quan, tránh hình thức hoặc mang tính phong trào. Thứ ba, các cơ quan chức năng tăng cường hơn nữa công tác phối hợp chỉ đạo, hướng dẫn và định kỳ kiểm tra việc thực hiện tiêu chí; lấy đó làm căn cứ tổng kết, rút kinh nghiệm và kịp thời khen thưởng tập thể, cá nhân thực hiện tốt. Thứ tư, tích cực, chủ động ứng dụng công nghệ số để xây dựng hệ thống đánh giá trực tuyến, minh bạch, giúp cán bộ, đảng viên, quần chúng tự chấm điểm và phản hồi kết quả, tạo động lực tự giác thực hành trong môi trường công vụ và xã hội.
Đổi mới mạnh mẽ hơn nữa công tác tuyên truyền, khen thưởng và kiểm tra, giám sát.
Đây là giải pháp giữ vai trò động lực và bảo đảm tính bền vững trong quá trình “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Nếu thể chế hóa là khung khổ, thì tuyên truyền, khen thưởng và kiểm tra, giám sát chính là cơ chế vận hành để lan tỏa, củng cố và duy trì những giá trị đã được thực hành. Hoạt động này trực tiếp tạo ra tác động xã hội, giúp biến nhận thức thành niềm tin, niềm tin thành hành động và hành động dần thành văn hóa trong hệ thống chính trị.
Theo đó, cần đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền theo hướng thiết thực, hấp dẫn, nhân văn và lan tỏa. Cần xây dựng các kênh truyền thông tương tác, trong đó báo chí, các phương tiện truyền thông xã hội và các nền tảng số trở thành không gian lan tỏa giá trị tích cực về thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh. Tăng cường giới thiệu các điển hình tiên tiến, mô hình hay, cách làm sáng tạo, đặc biệt là những tấm gương bình dị mà tiêu biểu trong đời sống hằng ngày; phát triển các chuyên mục, podcast, video ngắn về người thật - việc thật học Bác, qua đó tạo cảm hứng và sự gần gũi với công chúng, nhất là thế hệ trẻ; khuyến khích các cơ quan báo chí và đoàn thể phối hợp tổ chức cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật về những tấm gương tiêu biểu trong thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, bảo đảm chiều sâu và tính lan tỏa rộng rãi. Cùng với tuyên truyền, công tác thi đua - khen thưởng phải tiếp tục làm tốt hơn nữa, bảo đảm tính kịp thời, công khai, thiết thực và công bằng. Những cá nhân, tập thể tiêu biểu phải được tôn vinh đúng mức, qua đó tạo động lực thi đua thực hành trong toàn xã hội. Kết quả thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần được đưa vào tiêu chí đánh giá đảng viên, cán bộ, tổ chức đảng ở tất cả các cấp.
Các nhà khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tiêu biểu trong học và làm theo Bác, đi đầu nghiên cứu và ứng dụng công nghệ nano Ảnh: vietnam.vnanet.vn
Thực chất thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là quá trình chuyển hóa từ nhận thức sang hành động, từ lý luận sang thực tiễn, từ việc “học để biết” sang “sống và làm việc theo tư tưởng của Người”. Trong hệ thống tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, có ba nội dung cơ bản tạo thành nền tảng của việc thực hành: 1- Thực hành tư tưởng - chính trị; 2- Thực hành đạo đức - lối sống; 3- Thực hành phong cách - phương pháp công tác.
Trước hết, thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh là quá trình thấm nhuần và vận dụng sáng tạo những giá trị cốt lõi của Người vào công việc hằng ngày. Đó là tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, lấy dân làm gốc, coi hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu cao nhất của mọi chính sách... Việc thực hành tư tưởng đó đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết, trước hết, biết lắng nghe nhân dân, dựa vào nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân. Đó là biểu hiện sinh động của tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện Đảng cầm quyền hiện nay.
Thứ hai, thực hành đạo đức Hồ Chí Minh là làm theo những chuẩn mực mà Người nêu gương suốt đời: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trung với nước, hiếu với dân; thương yêu con người, sống giản dị, trong sáng, chân thành. Trong bài “Đạo đức cách mạng” (năm 1958), Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”(8). Do đó, thực hành đạo đức Hồ Chí Minh là quá trình rèn luyện, tu dưỡng không ngừng, là việc làm tự giác, bền bỉ trong cả lời nói và hành động, từ công việc nhỏ đến công việc lớn.
Trong bối cảnh hiện nay, khi những biểu hiện tiêu cực, nhất là chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm… vẫn còn diễn biến phức tạp, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” (năm 1969) càng trở nên thời sự. Theo đó, để “mỗi người tốt là một bông hoa đẹp. Cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp”, thì thực hành chính là vun trồng “rừng hoa đẹp” trong đời sống xã hội bằng việc làm - hành động liêm chính, trách nhiệm, bằng tinh thần - ý thức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Thứ ba, thực hành phong cách Hồ Chí Minh là học và làm theo phương pháp tư duy, làm việc, ứng xử, lãnh đạo và lối sống của Người. Phong cách Hồ Chí Minh là phong cách của một người Việt Nam tiêu biểu, của người cán bộ cách mạng hết lòng vì nước, vì dân, đồng thời là phong cách của nhà lãnh đạo hiện đại với những đặc trưng tiêu biểu: dân chủ, khoa học, sâu sát, gắn lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm, trọng hiệu quả hơn hình thức. Phong cách Hồ Chí Minh còn thể hiện ở tinh thần nêu gương; “nói ít, làm nhiều; nói đúng, làm đúng”; ở thái độ khiêm tốn, giản dị; ở cách tiếp cận công việc có kế hoạch, có kiểm tra, có tổng kết... Do đó, thực hành phong cách Hồ Chí Minh không chỉ là “bắt chước”, mà là bền bỉ rèn luyện hằng ngày để có được phương pháp làm việc khoa học, giữ vững ý chí và ý thức tôn trọng sự thật, biết lắng nghe và chịu trách nhiệm trước nhân dân.
Như vậy, “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” không phải là hành vi cá nhân riêng lẻ mà là một quá trình văn hóa tổ chức, gắn liền với xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, dân chủ và nhân văn. Khi mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, thì tập thể cơ quan, tổ chức cũng tất yếu thực hành theo lề lối, quy chế, quy định một cách khoa học, hiệu quả. Đó chính là con đường để văn hóa Hồ Chí Minh trở thành văn hóa trong Đảng, văn hóa công vụ và văn hóa lãnh đạo, bảo đảm cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Thúc đẩy chuyển biến từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Để thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển biến từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, cần thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp sau:
Thể chế hóa và cụ thể hóa tiêu chí “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.
Đây là giải pháp nền tảng, định hướng và bảo đảm tính bền vững cho việc chuyển từ học tập, làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Thể chế hóa là bước then chốt để biến yêu cầu chính trị - tư tưởng thành cơ chế thực thi cụ thể, có thể đo lường, kiểm tra và đánh giá trong toàn hệ thống chính trị. Theo đó, cần ban hành bộ tiêu chí đánh giá việc thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, áp dụng thống nhất trong toàn Đảng và hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở. Bộ tiêu chí có thể xây dựng theo ba nhóm chính: 1- Nhóm cá nhân: tập trung vào các chuẩn mực đạo đức, phong cách, trách nhiệm và tinh thần nêu gương của cán bộ, đảng viên. Các chỉ báo có thể bao gồm: mức độ liêm chính, tinh thần phục vụ nhân dân, thái độ trong thực thi công vụ và khả năng nêu gương trong tập thể. 2- Nhóm tổ chức: đánh giá mức độ thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành; thể hiện ở tính minh bạch, dân chủ, sáng tạo, hiệu quả và tinh thần phục vụ. 3- Nhóm xã hội: đo lường tác động lan tỏa của việc thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong cộng đồng; biểu hiện qua việc nhân rộng điển hình tiên tiến, củng cố niềm tin xã hội, nâng cao văn hóa công vụ và đạo đức xã hội.
Để đạt được những nội dung nêu trên, cần tập trung vào một số vấn đề: Thứ nhất, bộ tiêu chí cần được xây dựng trên cơ sở khoa học, có tham khảo những mô hình hay, cách làm sáng tạo trong toàn quốc; phù hợp đặc thù từng ngành, từng cấp, từng lĩnh vực. Thứ hai, việc đánh giá kết quả thực hành phải được gắn trực tiếp với công tác kiểm điểm, đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng viên; công tác quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật... bảo đảm công bằng, khách quan, tránh hình thức hoặc mang tính phong trào. Thứ ba, các cơ quan chức năng tăng cường hơn nữa công tác phối hợp chỉ đạo, hướng dẫn và định kỳ kiểm tra việc thực hiện tiêu chí; lấy đó làm căn cứ tổng kết, rút kinh nghiệm và kịp thời khen thưởng tập thể, cá nhân thực hiện tốt. Thứ tư, tích cực, chủ động ứng dụng công nghệ số để xây dựng hệ thống đánh giá trực tuyến, minh bạch, giúp cán bộ, đảng viên, quần chúng tự chấm điểm và phản hồi kết quả, tạo động lực tự giác thực hành trong môi trường công vụ và xã hội.
Đổi mới mạnh mẽ hơn nữa công tác tuyên truyền, khen thưởng và kiểm tra, giám sát.
Đây là giải pháp giữ vai trò động lực và bảo đảm tính bền vững trong quá trình “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Nếu thể chế hóa là khung khổ, thì tuyên truyền, khen thưởng và kiểm tra, giám sát chính là cơ chế vận hành để lan tỏa, củng cố và duy trì những giá trị đã được thực hành. Hoạt động này trực tiếp tạo ra tác động xã hội, giúp biến nhận thức thành niềm tin, niềm tin thành hành động và hành động dần thành văn hóa trong hệ thống chính trị.
Theo đó, cần đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền theo hướng thiết thực, hấp dẫn, nhân văn và lan tỏa. Cần xây dựng các kênh truyền thông tương tác, trong đó báo chí, các phương tiện truyền thông xã hội và các nền tảng số trở thành không gian lan tỏa giá trị tích cực về thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh. Tăng cường giới thiệu các điển hình tiên tiến, mô hình hay, cách làm sáng tạo, đặc biệt là những tấm gương bình dị mà tiêu biểu trong đời sống hằng ngày; phát triển các chuyên mục, podcast, video ngắn về người thật - việc thật học Bác, qua đó tạo cảm hứng và sự gần gũi với công chúng, nhất là thế hệ trẻ; khuyến khích các cơ quan báo chí và đoàn thể phối hợp tổ chức cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật về những tấm gương tiêu biểu trong thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, bảo đảm chiều sâu và tính lan tỏa rộng rãi. Cùng với tuyên truyền, công tác thi đua - khen thưởng phải tiếp tục làm tốt hơn nữa, bảo đảm tính kịp thời, công khai, thiết thực và công bằng. Những cá nhân, tập thể tiêu biểu phải được tôn vinh đúng mức, qua đó tạo động lực thi đua thực hành trong toàn xã hội. Kết quả thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần được đưa vào tiêu chí đánh giá đảng viên, cán bộ, tổ chức đảng ở tất cả các cấp.
Các nhà khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tiêu biểu trong học và làm theo Bác, đi đầu nghiên cứu và ứng dụng công nghệ nano Ảnh: vietnam.vnanet.vn
Để hiện thực hóa giải pháp nêu trên, cần tăng cường phối hợp xây dựng chiến lược truyền thông quốc gia về thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, định hướng nội dung tuyên truyền nhất quán, đồng thời phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của địa phương và cơ sở; công tác kiểm tra, giám sát phải được triển khai nghiêm túc, thường xuyên. có chiều sâu. Cần xây dựng bộ chỉ số giám sát “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, gắn với công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng cán bộ, đảng viên và xếp loại tổ chức đảng hằng năm; tăng cường ứng dụng công nghệ số để quản lý, lưu trữ và công khai kết quả kiểm tra, giám sát, bảo đảm minh bạch, khách quan, tạo niềm tin trong xã hội; đặc biệt, kiên quyết chống bệnh thành tích, hình thức, phô trương trong công tác tuyên truyền và khen thưởng, coi đây là biểu hiện đi ngược tinh thần thực hành của Chủ tịch Hồ Chí Minh vốn đề cao sự chân thực, giản dị và hiệu quả.
Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo, người đứng đầu.
Nêu gương là hạt nhân của đạo đức cách mạng và là phương thức giáo dục có sức thuyết phục cao nhất trong tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”(9). Trong bối cảnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đặt ra yêu cầu ngày càng cao, vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo, nhất là người đứng đầu, trở thành điểm tựa tinh thần và động lực “thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh” trong toàn hệ thống chính trị. Theo đó, người lãnh đạo phải là trung tâm lan tỏa việc “thực hành đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Việc nêu gương không chỉ thể hiện trong lời nói hay chỉ đạo, mà phải thể hiện qua hành động, phong cách làm việc, thái độ ứng xử và tinh thần phục vụ nhân dân. Ngày 9-5-2024, Bộ Chính trị ban hành Quy định số 144-QĐ/TW “Về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới”, trong đó xác định cán bộ, đảng viên phải “gương mẫu, khiêm tốn, tu dưỡng rèn luyện, học tập suốt đời”(10). Quy định này cũng cụ thể hóa chuẩn mực gương mẫu thành các nội dung: “Gương mẫu trong công tác và sinh hoạt, tích cực học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Cán bộ, đảng viên chức vụ càng cao càng phải gương mẫu, cấp trên gương mẫu trước cấp dưới, cấp ủy gương mẫu trước đảng viên, đảng viên gương mẫu trước quần chúng”(11). Cùng với đó, việc đánh giá, xếp loại cán bộ lãnh đạo, quản lý cần gắn chặt với mức độ thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong công việc, không chỉ dựa vào kết quả chuyên môn hay năng lực điều hành, mà còn dựa vào thái độ phục vụ nhân dân, tinh thần trách nhiệm, sự liêm chính và khiêm tốn.
Xây dựng môi trường văn hóa công vụ, văn hóa Đảng thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Xây dựng môi trường văn hóa công vụ, văn hóa Đảng là điều kiện nền tảng để duy trì và lan tỏa việc thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong toàn xã hội. Một môi trường tổ chức lành mạnh, dân chủ, minh bạch sẽ khuyến khích cán bộ, đảng viên hành động theo chuẩn mực, đồng thời giúp các giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành chuẩn mực ứng xử hằng ngày. Đây là bước chuyển từ phong trào thành văn hóa, từ học tập theo chương trình, kế hoạch thành thực hành tự giác và bền vững.
Thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải được nuôi dưỡng trong môi trường tổ chức có kỷ cương, dân chủ và nhân văn. Theo đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần triển khai phong trào “cơ quan văn hóa kiểu mẫu học Bác”, với các tiêu chí trọng tâm như: làm việc khoa học; ứng xử văn minh; phục vụ tận tâm. Việc “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” cần lan tỏa sâu rộng trong toàn dân, từ gia đình, trường học, doanh nghiệp đến cộng đồng dân cư. Các mô hình như “người tốt - việc tốt”, “công dân thân thiện”, “gia đình học Bác - sống đẹp”... cần được nhân rộng, gắn với phong trào thi đua yêu nước và tiêu chí đánh giá thi đua cấp cơ sở, tạo sự lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Chuyển đổi số là xu thế tất yếu của thời đại, đồng thời là động lực mới trong công tác tư tưởng và giáo dục chính trị của Đảng. Việc đưa các nội dung thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh lên không gian số không chỉ giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, mà còn nâng cao tính tương tác, cá nhân hóa và hiệu quả lan tỏa giá trị đến mọi tầng lớp nhân dân. Đây là yêu cầu khách quan để thích ứng với phương thức học tập, tiếp nhận tri thức mới của xã hội hiện đại, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ. Theo đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quá trình học tập, nghiên cứu và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Phát triển các nền tảng học tập trực tuyến về tư tưởng Hồ Chí Minh, tích hợp bài giảng, tài liệu, hình ảnh, video, trích đoạn phim tư liệu, câu chuyện kể về Bác. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu mở và thư viện số quốc gia về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh kết nối với các trường chính trị, viện nghiên cứu, cơ quan báo chí và hệ thống tuyên giáo - dân vận địa phương. Thiết lập diễn đàn thảo luận, học tập và chia sẻ gương điển hình trên môi trường số - nơi cán bộ, đảng viên và nhân dân có thể trao đổi kinh nghiệm, lan tỏa gương sáng và mô hình hay. Tăng cường chuyển đổi số trong công tác kiểm tra, đánh giá và khen thưởng, tạo cơ sở dữ liệu thống nhất về kết quả học tập, thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh trên phạm vi toàn quốc. Việc áp dụng công nghệ số đặc biệt có ý nghĩa trong việc mở rộng đối tượng tiếp cận, nhất là thanh niên, sinh viên, công nhân, nông dân và kiều bào ở nước ngoài - những nhóm có nhu cầu học và thực hành theo Bác nhưng ít có điều kiện tham gia các lớp học trực tiếp.
Tóm lại, chuyển biến từ học tập và làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chính là nâng cao hơn về chất việc học tập và làm theo Bác trong kỷ nguyên mới, nhằm làm cho giá trị của Người trở nên sống động, thiết thực hơn trong mỗi con người, mỗi tổ chức, mỗi quyết sách của quốc gia. Qua đó, đạo đức, phong cách không chỉ là chuẩn mực lý thuyết, mà trở thành “sức mạnh mềm” của dân tộc. Khi mỗi cán bộ, đảng viên, người dân đều thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh từ việc nhỏ nhất đến việc lớn thì xã hội ta sẽ ngày càng trở nên nhân văn hơn, sáng tạo và tốt đẹp hơn. Đó cũng chính là con đường hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới./.
---------------------------------------------
(1) Kết luận của Bộ Chính trị tại phiên họp ngày 7-5-2021 về Sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016, của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.
(2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 6, tr. 361
(3), (4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 280, 309
(5) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 6, tr .16
(6) Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
(7) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 116
(8) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 292
(9) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 1, tr. 284
(10), (11) Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 9-5-2024, của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới
Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo, người đứng đầu.
Nêu gương là hạt nhân của đạo đức cách mạng và là phương thức giáo dục có sức thuyết phục cao nhất trong tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”(9). Trong bối cảnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đặt ra yêu cầu ngày càng cao, vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo, nhất là người đứng đầu, trở thành điểm tựa tinh thần và động lực “thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh” trong toàn hệ thống chính trị. Theo đó, người lãnh đạo phải là trung tâm lan tỏa việc “thực hành đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Việc nêu gương không chỉ thể hiện trong lời nói hay chỉ đạo, mà phải thể hiện qua hành động, phong cách làm việc, thái độ ứng xử và tinh thần phục vụ nhân dân. Ngày 9-5-2024, Bộ Chính trị ban hành Quy định số 144-QĐ/TW “Về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới”, trong đó xác định cán bộ, đảng viên phải “gương mẫu, khiêm tốn, tu dưỡng rèn luyện, học tập suốt đời”(10). Quy định này cũng cụ thể hóa chuẩn mực gương mẫu thành các nội dung: “Gương mẫu trong công tác và sinh hoạt, tích cực học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Cán bộ, đảng viên chức vụ càng cao càng phải gương mẫu, cấp trên gương mẫu trước cấp dưới, cấp ủy gương mẫu trước đảng viên, đảng viên gương mẫu trước quần chúng”(11). Cùng với đó, việc đánh giá, xếp loại cán bộ lãnh đạo, quản lý cần gắn chặt với mức độ thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong công việc, không chỉ dựa vào kết quả chuyên môn hay năng lực điều hành, mà còn dựa vào thái độ phục vụ nhân dân, tinh thần trách nhiệm, sự liêm chính và khiêm tốn.
Xây dựng môi trường văn hóa công vụ, văn hóa Đảng thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Xây dựng môi trường văn hóa công vụ, văn hóa Đảng là điều kiện nền tảng để duy trì và lan tỏa việc thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong toàn xã hội. Một môi trường tổ chức lành mạnh, dân chủ, minh bạch sẽ khuyến khích cán bộ, đảng viên hành động theo chuẩn mực, đồng thời giúp các giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành chuẩn mực ứng xử hằng ngày. Đây là bước chuyển từ phong trào thành văn hóa, từ học tập theo chương trình, kế hoạch thành thực hành tự giác và bền vững.
Thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải được nuôi dưỡng trong môi trường tổ chức có kỷ cương, dân chủ và nhân văn. Theo đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần triển khai phong trào “cơ quan văn hóa kiểu mẫu học Bác”, với các tiêu chí trọng tâm như: làm việc khoa học; ứng xử văn minh; phục vụ tận tâm. Việc “thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” cần lan tỏa sâu rộng trong toàn dân, từ gia đình, trường học, doanh nghiệp đến cộng đồng dân cư. Các mô hình như “người tốt - việc tốt”, “công dân thân thiện”, “gia đình học Bác - sống đẹp”... cần được nhân rộng, gắn với phong trào thi đua yêu nước và tiêu chí đánh giá thi đua cấp cơ sở, tạo sự lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Chuyển đổi số là xu thế tất yếu của thời đại, đồng thời là động lực mới trong công tác tư tưởng và giáo dục chính trị của Đảng. Việc đưa các nội dung thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh lên không gian số không chỉ giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, mà còn nâng cao tính tương tác, cá nhân hóa và hiệu quả lan tỏa giá trị đến mọi tầng lớp nhân dân. Đây là yêu cầu khách quan để thích ứng với phương thức học tập, tiếp nhận tri thức mới của xã hội hiện đại, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ. Theo đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quá trình học tập, nghiên cứu và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Phát triển các nền tảng học tập trực tuyến về tư tưởng Hồ Chí Minh, tích hợp bài giảng, tài liệu, hình ảnh, video, trích đoạn phim tư liệu, câu chuyện kể về Bác. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu mở và thư viện số quốc gia về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh kết nối với các trường chính trị, viện nghiên cứu, cơ quan báo chí và hệ thống tuyên giáo - dân vận địa phương. Thiết lập diễn đàn thảo luận, học tập và chia sẻ gương điển hình trên môi trường số - nơi cán bộ, đảng viên và nhân dân có thể trao đổi kinh nghiệm, lan tỏa gương sáng và mô hình hay. Tăng cường chuyển đổi số trong công tác kiểm tra, đánh giá và khen thưởng, tạo cơ sở dữ liệu thống nhất về kết quả học tập, thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh trên phạm vi toàn quốc. Việc áp dụng công nghệ số đặc biệt có ý nghĩa trong việc mở rộng đối tượng tiếp cận, nhất là thanh niên, sinh viên, công nhân, nông dân và kiều bào ở nước ngoài - những nhóm có nhu cầu học và thực hành theo Bác nhưng ít có điều kiện tham gia các lớp học trực tiếp.
Tóm lại, chuyển biến từ học tập và làm theo sang thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chính là nâng cao hơn về chất việc học tập và làm theo Bác trong kỷ nguyên mới, nhằm làm cho giá trị của Người trở nên sống động, thiết thực hơn trong mỗi con người, mỗi tổ chức, mỗi quyết sách của quốc gia. Qua đó, đạo đức, phong cách không chỉ là chuẩn mực lý thuyết, mà trở thành “sức mạnh mềm” của dân tộc. Khi mỗi cán bộ, đảng viên, người dân đều thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh từ việc nhỏ nhất đến việc lớn thì xã hội ta sẽ ngày càng trở nên nhân văn hơn, sáng tạo và tốt đẹp hơn. Đó cũng chính là con đường hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới./.
---------------------------------------------
(1) Kết luận của Bộ Chính trị tại phiên họp ngày 7-5-2021 về Sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016, của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.
(2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 6, tr. 361
(3), (4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 280, 309
(5) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 6, tr .16
(6) Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
(7) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 116
(8) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 292
(9) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 1, tr. 284
(10), (11) Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 9-5-2024, của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới
Tác giả bài viết: PGS, TS Nhâm Cao Thành - Tổng Biên tập Tạp chí Quốc phòng toàn dân
Những tin cũ hơn
Thông báo - mời họp
07 TB/DU
Thông báo giới thiệu chức danh và chữ ký đồng chí Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy
02/06/2025
01-KH/ĐU
Kế hoạch thực hiện Kết luận số 01-KL/TW, ngày 18/5/2021 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” năm 2025
09/03/2025
1135-QĐ/TU
Quyết định Chỉ định Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư Đảng bộ các cơ quan Đảng tỉnh, nhiệm kỳ 2020 - 2025
04/03/2025
Lượt truy cập
- Đang truy cập20
- Hôm nay3,632
- Tháng hiện tại66,604
- Tổng lượt truy cập19,307,715