Sinh hoạt chuyên đề là một nội dung quan trọng của sinh hoạt chi bộ, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Khác với sinh hoạt thường kỳ, sinh hoạt chuyên đề tạo điều kiện để chi bộ tập trung vào một vấn đề cụ thể, phân tích thực trạng, làm rõ nguyên nhân và thống nhất cách giải quyết. Vì vậy, chất lượng của sinh hoạt chuyên đề không chỉ được đánh giá ở việc tổ chức đúng quy định, đủ số kỳ, mà quan trọng hơn là chuyên đề có thiết thực, nội dung thảo luận có đi vào chiều sâu và kết quả có được chuyển hóa thành hành động cụ thể hay không.
Nhận thức rõ yêu cầu đó, thời gian qua, Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng duy trì nền nếp, từng bước đổi mới nội dung, phương pháp sinh hoạt chuyên đề, gắn với nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng tại các cơ quan, đơn vị.
Những chuyển biến tích cực
Chủ trương đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ được Trung ương cụ thể hóa qua Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư và Hướng dẫn số 42-HD/BTCTW ngày 28/10/2025 của Ban Tổ chức Trung ương, trong đó nhấn mạnh yêu cầu khắc phục sinh hoạt hình thức, nội dung chung chung, thiếu thiết thực, không gắn với nhiệm vụ chính trị. Bám sát chỉ đạo của Trung ương và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh đã kịp thời cụ thể hóa bằng kế hoạch, hướng dẫn và khung tiêu chí đánh giá, từng bước đưa sinh hoạt chi bộ vào nền nếp, theo hướng thực chất, thiết thực hơn.
Hằng tháng, Đảng ủy xây dựng bộ tài liệu sinh hoạt chi bộ, kèm Đặc san Thông tin tư tưởng do Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh biên soạn, cung cấp đến cơ sở; đồng thời giao Ban Xây dựng Đảng hướng dẫn, theo dõi việc thực hiện. Nhờ đó, 100% chi bộ tổ chức đủ 4 kỳ sinh hoạt chuyên đề/năm, tỷ lệ đảng viên tham gia đạt trên 99%.
Chi bộ Cơ quan Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh sinh hoạt chuyên đề với chủ đề “Đẩy mạnh chuyển đổi số
và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tuyên giáo, dân vận
và tham mưu trong tình hình mới”.
Điều đáng ghi nhận là ở nhiều chi bộ, sinh hoạt chuyên đề đã từng bước giảm cách làm đơn điệu, nặng về truyền đạt một chiều, chuyển sang trao đổi, thảo luận và tìm giải pháp cho những vấn đề cụ thể. Qua thảo luận dân chủ, đảng viên có điều kiện nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, thẳng thắn nêu khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp; qua đó phát huy trách nhiệm, trí tuệ của đảng viên, góp phần tăng cường tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu trong sinh hoạt Đảng.
Thực tiễn cũng cho thấy, khi chuyên đề được chuẩn bị kỹ, lựa chọn đúng vấn đề và điều hành đúng hướng, sinh hoạt chuyên đề không dừng ở việc cung cấp thông tin mà còn tạo chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm và hành động của cán bộ, đảng viên.
Đồng chí Nguyễn Thị Mai Thủy - Tỉnh ủy viên, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh
trao đổi tại buổi sinh hoạt chuyên đề "Nghiên cứu, thảo luận và liên hệ vận dụng nội dung thứ ba trong phát biểu
của Tổng Bí thư tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về phát huy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp
gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền" do Đảng ủy HĐND tỉnh
phối hợp với đảng ủy các xã: Thạch Khê, Thạch Lạc, Đồng Tiến tổ chức.
Nhìn thẳng vào những hạn chế
Bên cạnh kết quả đạt được, chất lượng sinh hoạt chuyên đề ở một số chi bộ vẫn chưa đồng đều. Một số buổi còn biểu hiện hình thức, nội dung chưa gắn chặt với nhiệm vụ chính trị và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn. Việc lựa chọn chuyên đề ở một số nơi còn chung chung, chưa tập trung vào vấn đề mới, khó hoặc những hạn chế cần được chi bộ tập trung giải quyết.
Công tác chuẩn bị ở một số chi bộ chưa được quan tâm đúng mức. Báo cáo chuyên đề còn thiên về cung cấp thông tin, thiếu phân tích thực trạng và nguyên nhân, nhất là nguyên nhân chủ quan; do đó, giải pháp đề ra chưa thật sự cụ thể, chưa xác định rõ việc cần làm, người thực hiện và thời gian hoàn thành.
Việc thảo luận ở một số chi bộ chưa thực sự phát huy đầy đủ dân chủ; tỷ lệ đảng viên tham gia ý kiến còn thấp, nội dung phát biểu chưa đi sâu vào vấn đề. Phương pháp điều hành của một số bí thư chi bộ chưa thật sự linh hoạt. Sau sinh hoạt, việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện những nội dung đã thống nhất chưa được chú trọng đúng mức.
Những hạn chế trên trước hết liên quan đến nhận thức và trách nhiệm của một số cấp ủy, bí thư chi bộ; việc xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung, phân công chuẩn bị có lúc còn xem nhẹ. Bên cạnh đó, kỹ năng nghiên cứu, tổng hợp, phân tích và trình bày chuyên đề của một số đảng viên còn hạn chế; công tác kiểm tra, đánh giá và rút kinh nghiệm chưa được tiến hành thường xuyên.
Chi bộ Ban Tuyên giáo và Công tác xã hội - Đảng bộ MTTQ Việt Nam tỉnh
sinh hoạt chuyên đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền”.
Từ những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, để nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên đề, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ, giải pháp sau:
Một là, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, nhất là bí thư chi bộ
Bí thư chi bộ và cấp ủy cần phải xác định sinh hoạt chuyên đề không phải là một nội dung thực hiện cho đủ, mà là dịp để chi bộ tập trung bàn và giải quyết một vấn đề cụ thể. Vì vậy, người chủ trì phải nắm chắc quy định, hiểu tình hình của cơ quan, đơn vị, chủ động lựa chọn vấn đề và chuẩn bị phương án tổ chức phù hợp.
Chất lượng điều hành có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng thảo luận. Bí thư chi bộ cần gợi mở đúng vấn đề, khuyến khích trao đổi hai chiều, tạo điều kiện để đảng viên nêu những ý kiến khác nhau, nhất là khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân chưa được nhận diện đầy đủ.
Chi bộ khoa Xây dựng Đảng - Đảng bộ Trường Chính trị Trần Phú tổ chức sinh hoạt chuyên đề
“Học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh về khoa học kỹ thuật và giáo dục đào tạo”.
Hai là, lựa chọn đúng vấn đề cần tập trung
Ngay từ đầu năm, chi bộ cần xây dựng kế hoạch, xác định các chuyên đề và phân công chuẩn bị cụ thể. Việc lựa chọn nội dung chuyên đề phải xuất phát từ nhiệm vụ chính trị, những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn và khả năng giải quyết của chi bộ.
Một chuyên đề thiết thực cần trả lời được ba câu hỏi: Chi bộ đang cần giải quyết vấn đề gì? Vì sao vấn đề đó chưa được giải quyết? Sau thảo luận, cần thống nhất giải pháp nào?
Theo Hướng dẫn số 42-HD/BTCTW ngày 28/10/2025, cần quan tâm những vấn đề về học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh; chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cải cách hành chính, xây dựng văn hóa công sở; phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; phát huy vai trò đảng viên trên mạng xã hội, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đổi mới phương thức lãnh đạo và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là chọn được một chủ đề “đúng”, mà là chọn được một vấn đề thực sự cần chi bộ cùng bàn bạc và có khả năng tác động bằng những giải pháp cụ thể. Vì vậy, cần ưu tiên những vấn đề mới, khó, những hạn chế đã được nhận diện nhưng chưa có giải pháp khắc phục hiệu quả; tránh lựa chọn nội dung quá rộng, nặng về lý luận và xa thực tiễn.
Chi bộ Tòa án nhân dân khu vực 1 - Đảng bộ Tòa án nhân dân tỉnh sinh hoạt chuyên đề “Học tập và làm theo
tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về Nâng cao đạo đức công vụ, trách nhiệm nêu gương của cán bộ,
đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay”.
Ba là, nâng cao chất lượng chuẩn bị chuyên đề
Chất lượng thảo luận phụ thuộc nhiều vào chất lượng chuẩn bị. Người được phân công cần nghiên cứu văn bản của Đảng, thu thập thông tin, số liệu, khảo sát thực tiễn, làm rõ kết quả, hạn chế và nguyên nhân; trong đó, cần tập trung phân tích những vấn đề còn bất cập và nguyên nhân chủ quan.
Báo cáo chuyên đề cần ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, tránh dàn trải; phần giải pháp phải cụ thể, khả thi và xác định rõ trọng tâm thực hiện. Khuyến khích đảng viên chủ động đăng ký, chuẩn bị chuyên đề phù hợp với vị trí, nhiệm vụ của mình, qua đó vừa góp phần giải quyết vấn đề chung, vừa nâng cao năng lực nghiên cứu, phân tích và trình bày.
Dự thảo chuyên đề cần được chi ủy hoặc bí thư chi bộ xem xét, thông qua và đăng tải trên ứng dụng Sổ tay đảng viên điện tử cùng các kênh thông tin của chi bộ ít nhất 01 ngày trước thời gian sinh hoạt để đảng viên nghiên cứu, chuẩn bị ý kiến.
Bốn là, tổ chức thảo luận theo hướng làm rõ vấn đề, không chỉ làm rõ quan điểm
Tại buổi sinh hoạt, bí thư chi bộ cần xác định rõ mục đích, yêu cầu và những nội dung trọng tâm cần tập trung trao đổi. Câu hỏi thảo luận nên hướng vào thực trạng, nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp, thay vì chỉ yêu cầu đảng viên nhận xét chung về nội dung chuyên đề.
Những tình huống thực tế hoặc vấn đề còn có cách nhìn khác nhau có thể được sử dụng để gợi mở trao đổi. Điều quan trọng là tạo môi trường dân chủ, cởi mở để đảng viên phát biểu, phản biện trên tinh thần xây dựng, đồng thời bảo đảm thảo luận không chuyển thành phê bình, chỉ trích hoặc trao đổi chung chung.
Kết luận của bí thư chi bộ cần chắt lọc những nội dung đã thống nhất, những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và những việc cần triển khai. Chuyên đề và kết luận, nghị quyết nếu có, được đăng tải trên Sổ tay đảng viên điện tử để đảng viên tiếp tục nghiên cứu, thực hiện và báo cáo cấp ủy cấp trên trực tiếp theo quy định.
Chi bộ Quản trị - Tài chính, Đảng bộ Văn phòng Tỉnh uỷ sinh hoạt chuyên đề “Tự soi, tự sửa”.
Năm là, gắn sinh hoạt chuyên đề với việc giải quyết nhiệm vụ chính trị
Một chuyên đề chỉ thực sự có ý nghĩa khi sau sinh hoạt có những việc cụ thể được triển khai. Vì vậy, cấp ủy cần xác định rõ nhiệm vụ, người phụ trách, thời gian thực hiện và kết quả cần đạt; chỉ lựa chọn số lượng nhiệm vụ phù hợp với nguồn lực và điều kiện thực tế.
Ở kỳ sinh hoạt tiếp theo, cần đánh giá những nội dung đã thống nhất, chỉ rõ việc đã làm được, chưa làm được, nguyên nhân và trách nhiệm. Như vậy, sinh hoạt chuyên đề được nối liền thành một quy trình: Phát hiện vấn đề - Phân tích thực trạng - Thảo luận giải pháp - Tổ chức thực hiện - Kiểm tra, đánh giá kết quả.
Đây cũng là cơ sở để nghị quyết, kết luận của chi bộ không dừng lại ở văn bản mà trở thành căn cứ để tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá trách nhiệm.
Sáu là, tăng cường kiểm tra, giám sát và rút kinh nghiệm
Cấp ủy cấp trên cần đưa việc tổ chức sinh hoạt chuyên đề vào chương trình kiểm tra, giám sát hằng năm, tập trung vào chất lượng từ khâu xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung, chuẩn bị, điều hành đến tổ chức thực hiện sau sinh hoạt.
Việc cấp ủy viên dự và nắm tình hình sinh hoạt tại các chi bộ không chỉ nhằm kiểm tra việc chấp hành mà còn giúp phát hiện những cách làm hiệu quả, những điểm nghẽn và nguyên nhân để kịp thời hướng dẫn, điều chỉnh. Sau mỗi chuyên đề, cần coi việc rút kinh nghiệm là một khâu của quá trình nâng cao chất lượng, thay vì chỉ đánh giá việc tổ chức có đúng quy định hay không. Những mô hình, cách làm hay cần được phát hiện, chia sẻ và nhân rộng phù hợp với điều kiện của từng chi bộ.
Chi bộ 2 - Đảng bộ Viện kiểm sát nhân dân tỉnh sinh hoạt chuyên đề
"Học tập và làm theo tấm gương đồng chí Hoàng Quốc Việt - Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đầu tiên
gắn với xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên trong tình hình mới".
Bảy là, ứng dụng công nghệ để hỗ trợ, không thay thế vai trò của đảng viên
Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong cung cấp tài liệu, nghiên cứu và tổ chức thảo luận; khai thác hiệu quả ứng dụng Tuyên giáo (hệ thống thông tin tuyên giáo) và Sổ tay đảng viên điện tử, tạo điều kiện để đảng viên chủ động nghiên cứu, chuẩn bị trước nội dung sinh hoạt.
Các công cụ số, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), có thể hỗ trợ tổng hợp thông tin, hệ thống hóa dữ liệu, xây dựng nội dung và gợi ý vấn đề thảo luận. Tuy nhiên, AI chỉ là công cụ hỗ trợ; thông tin, nội dung được sử dụng phải được kiểm chứng về tính chính xác, bảo mật và phù hợp với các quy định của Đảng. Từng bước số hóa tài liệu không chỉ tạo thuận lợi cho việc nghiên cứu, lưu trữ, khai thác và theo dõi kết quả sau sinh hoạt mà còn góp phần giảm in ấn, nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ trong hoạt động của tổ chức đảng.
Chi bộ Ban Công tác đoàn và thanh thiếu nhi - Đảng bộ MTTQ Việt Nam tỉnh
sinh hoạt chuyên đề bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm: “Thanh niên với tương lai đất nước”.
Để sinh hoạt chuyên đề đi vào thực chất
Nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên đề không chỉ là bảo đảm đủ số kỳ, đúng nội dung hay đúng quy trình. Thước đo quan trọng hơn là chi bộ có nhận diện được đúng vấn đề cần giải quyết, tạo được không khí thảo luận thực chất và theo dõi, đánh giá được kết quả sau khi thống nhất hay không.
Vì vậy, mỗi chuyên đề cần bắt đầu từ một vấn đề cụ thể của chi bộ và kết thúc bằng những nhiệm vụ có thể kiểm chứng trong thực tiễn. Khi cấp ủy lựa chọn đúng vấn đề, đảng viên được chuẩn bị đầy đủ, trao đổi dân chủ, giải pháp được phân công rõ ràng và kết quả được kiểm tra, đánh giá đến cùng, sinh hoạt chuyên đề sẽ thực sự trở thành một phương thức quan trọng để nâng cao chất lượng lãnh đạo, thực hiện nhiệm vụ chính trị và xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh.
Đổi mới sinh hoạt chuyên đề, suy cho cùng, không phải là làm cho sinh hoạt “nhiều hơn” mà là làm cho mỗi buổi sinh hoạt đúng vấn đề hơn, sâu hơn và tạo ra kết quả rõ hơn. Đây cũng là yêu cầu đặt ra để mỗi chi bộ thực sự trở thành hạt nhân chính trị, phát huy vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu trong tình hình mới.